انواع رايج بيماري‌هاي گلدفيش

مراقبت مداوم از ماهي‌ها و كنترل كيفيت آب جلوي پيدايي و گسترش بسياري از بيماري‌ها را مي‌گيرد. با اين حال ماهي‌ها همواره در معرض ابتلا به انواع بيماري‌ها هستند.

از علايم رايج بيمار شدن ماهي‌ها مي‌توان به شنا كردن مداوم ماهي در سطح آب اشاره كرد اما در اين مواقع معمولا كار از كار گذشته و راه درمان موثري باقي نمانده است. بهترين راه پالايش دايمي ماهي‌ها آن است كه هر روز براي مدتي - مثلا وقتي مي‌خواهيد به آنها غذا بدهيد - به تماشايشان بنشينيد و رفتارهاي آن‌ها را كنترل كنيد.

گلدفيش‌هاي تزئيني بيشتر از انواع وحشي و صاف گلدفيش در  معرض ابتلا به بيماري‌هاي باكتريايي، ويروسي و قارچي هستند. اگر رفتار غيرعادي در ماهي‌هاي خود ديديد، مثلا وقتي براي مدتي طولاني بي‌حال باشد، در سطح آب شنا كند و نفس نفس بزند، يك وري شده باشد، چشم‌ها بي‌حال شده باشد، يا تغييري در ظاهر و رنگ باله‌ها، فلس‌ها و سر ماهي ديديد، نشانه بيماري است. براي آشنا شدن با انواع بيماري‌هاي گلدفيش، علايم و راه درمان آن‌ها بيماري‌هاي زير را مطالعه كنيد:

• بيماري كيسه هوا : Swim bladder
• كرم خوردگي - كرم لنگردار : Anchor Worm
• رگه‌هاي خوني در دم و باله‌ها
• عفونت يا مسموميت خوني: Septicemia
• پوسيدگي باله‌ها : Fin Rot
• بيماري لكه سفيد : White spot Disease
• آبله ماهي : White Spot Disease
• بيماري مخملي : Velvet Disease
• برآمدگي‌هاي غيرعادي : Dropsy
• مرض چيني : China Disease
• بيماري لكه سياه : Black Spots
• چيلودونلا : Chilodonella
• سوراخ شدن سر ماهي
• يبوست ماهي
• جمع شدن باله‌ها
• زخم
• بيرون زدگي چشم‌ها
• كورك : Furunculosis
• چسبندگي
• خار خارك : Flukes
• عفونت قارچي : Fungus
• عفونت و پوسيدگي دهان
• انگل : Fish Leech
• شپش ماهي : Fish Lice

 

نشانه هاي ماهي بيمار

 

گلدفيش شابونكين

شابونكين

خصوصيات گلدفيش شابونكين

خلق و خو:                 جمع‌گرا

خانواده:                     كپور Cyprinidae

گونه:                          كاراسيوس اوراتوس Carassius Auratus 

بومي:                        آسيا و ژاپن

رژيم غذايي:               همه ‌چيز خوار

تغذيه:                        غذاي زنده و غذاهاي آماده ساچمه‌اي و پولكي

اندازه نوع بالغ:           تا ۱۰ اينچ (۲۵ سانتي متر) رشد مي‌كند

دماي محيط زيست:    65 تا 78 درجه فارنهايت (18 تا 25 درجه سانتي‌گراد)

پ هاش محيط:           ۵/۶ - ۵/۷

مراقبت:                     آسان

طول عمر:                 بيش از پانزده سال

محيط زيست:            آب تازه

اسامي ديگر:            

 

شابونكين 朱文金 كه در لغت به معني ابريشم زربفت سرخ است، نوعي گلدفيش مقاوم و تك‌دم با فلس‌هاي صدفي رنگ و نقش‌هاي موسوم به كاليكو است.

در واقع اين ماهيان اصالتا ژاپني را نخستين بار فردي به نام يوشيگورو آكي‌ياما با پيوند دو گونه‌ ماهي دمكين يا كاليكوي چشم‌تلسكوپي و گلدفيش معمولي پرورش داد.

استخوانبندي و ساختمان ظاهري شابونكين بسيار شبيه گلدفيش معمولي است: هردو بدن كشيده‌ و باله‌هاي متقارن و متناسب دارند.

به خاطر رنگ براق و صدفي فلس‌هاي اين ماهي و نقش‌هاي روي بدن او  آنها را در دسته ماهي‌هاي كاليكو هم قرار مي‌دهند. در سرتاسر بدن اين ماهي مخلوطي از رنگ‌ها و نقش‌هاي سياه، خاكستري، آبي، قهوه‌اي، بنفش، سرخ و سفيد و همچنين لكه‌هاي رنگي تيره ديده مي‌شود كه گاهي تا روي باله‌ها امتداد مي‌يابد. شابونكين‌هاي آبي رنگ مرغوب‌ترند. بهترين شابونكين‌هاي آبي از طريق پيوند دو شابونكين آبي حاصل مي‌شوند، اگرچه پيوند ماهي‌هاي برنزي متاليك با صورتي هم گاهي شابونكين آبي توليد مي‌كند، و گاهي هم خاكستري زغالي.

شابونكين‌ها در سه دسته‌ي شابونكين لندن، آمريكايي و بريستول قرار مي‌گيرند كه دو دسته‌ي دوم باله‌هاي بلندتر و چنگال مانند دارند.

شابونكين لندن همزمان با شابونكين آمريكايي در دهه ۱۹۲۰ توليد شدند. شابونكين بريستول بعدها با پيوند اين دو دسته يعني شابونكين لندن و آمريكايي به دنيا آمد.

 

براي ديدن عكس‌هاي بيشتر از گلدفيش شابونكن يا شابونكين اينجا كليك كنيد

 

ماهی قرمز شما چند ساله است؟

اين مطلب روز ۲۲ اسفندماه در سايت پزشكان بدون مرز منتشر شده است. از آنجا كه مطلب خوب و مفيدي است اينجا بازنشر مي‌كنم

ماهی در فرهنگ باستانی ایرانیان نماد “زندگی” است. هر ساله با فرا رسیدن عید نوروز، تعداد زیادی ماهی قرمز همچون پیام آوران زندگی، طبیعت، زیبایی و به عنوان نماینده ای از دنیای حیوانات به خانه های بسیاری از ما راه می یابند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  متأسفانه در بسیاری موارد به دلیل عدم آشنایی انسانها با ویژگی ها و شرایط زندگی این حیوان زیبا، شاهد آن هستیم که ماهیانی که می توانند تا بیش از بیست سال عمر کنند و اندازه آنها به بیش از ۲۰ سانتیمتر یا بیشتر برسد، پس از چند روز زندگی در خانه جدید، ناگهان دچار مرگ شده و در حالی که قرار بود نماد زندگی و شادی باشند، صحنه مرگ را از خود به جای می گذارند.

مطابق یافته های دانشمندان، شرایط نامساعد زندگی، تأثیرات آزاردهنده بسیاری بر انواع حیوانات منجمله ماهیان داشته و رنج و ناراحتی شدیدی برای آنها به بار می آورد. درست است ماهی یا هر حیوان دیگری، هوش و توانایی فکری بسیار محدودی دارد، ولی آیا عدم توانایی فکری به ما اجازه می دهد که نوزادان انسان یا افراد معلول جسمی را نیز مورد آزار و اذیت قرار دهیم؟ در اینجا می خواهیم به طور مختصر با گردآوری نکاتی چند، به شناخت بیشتر این موجود دوست داشتنی بپردازیم.

ماهی قرمز (goldfish) نخستین ماهی اهلی شده برای نگهداری در آکواریوم بوده است. از نظر جمعیتی بیشترین تعداد ماهیان آکواریومی از دسته ماهی قرمز می باشند و معمولاً یکی از اولین ماهیانی که یک آکواریوم دار نگهداری کرده است، از این دسته می باشد. با اینحال متأسفانه در بین سایر انواع ماهیان آکواریومی، ماهی قرمز معمولاً از کمترین مراقبتها برخوردار می شود.

شاید این امر به دلیل برخی تصورات نادرستی است که در مورد ماهی قرمز وجود دارد؛ در زیر به چند نمونه از این موارد اشاره می شود:

تصور نادرست ۱

برخی تصور می کنند که نگهداری ماهی قرمز در یک تُنگ کوچک آب، فاقد اشکال بوده و ماهی در آنجا به خوبی رشد می کند.

با وجودیکه تُنگ شیشه ای منظره ای بسیار جذاب برای انسانها ایجاد می کند، در طراحی آن هیچگونه توجهی نسبت به سلامتی و آسایش ماهی به عنوان یک موجود زنده و دارای حس، نگردیده است و شاید بتوان گفت که نامناسب ترین محل برای نگهداری ماهی است. مساحت سطح آب محل نگهداری ماهی، نشانه ای تقریبی از میزان اکسیژن قابل حل در آب است. به دلیل حاشیه گرد و دهانه باریک شده تُنگ، سطح تبادل بسیار کمی برای مخلوط شدن اکسیژن هوای محیط با آب و حذف گازهای زائد موجود در آب وجود دارد. کاهش اکسیژن محلول در آب موجب بروز حالت خفگی در ماهی شده و در نتیجه ماهی ناچاراً به سطح آب آمده و به جای شنا کردن، تمام وقت خود را به هواگیری و جلوگیری از خفگی می گذراند (حالت رنج آوری است، نه؟). از طرفی این تُنگها معمولاً بسیار کوچک بوده و آزادی حرکت کمی برای ماهی دارند و تمیز نمودن آنها نیز دشوار است.

تصور نادرست ۲

ماهی قرمز عمر کوتاهی دارد.

از یک لحاظ این مسأله می تواند صحت داشته باشد: اگر ماهی به خوبی نگهداری نشود، عمر کوتاهی خواهد داشت! در صورت نگهداری صحیح از ماهی قرمز، عمر آن تا بیست سال یا بیشتر نیز می رسد. باید توجه داشت که ماهی قرمز حیوانی مقاوم بوده و در صورتی که به درستی نگهداری شود، احتمال بروز بیماریها در آن نسبت به سایر گونه ها بسیار کمتر است. مسن ترین ماهی قرمز شناخته شده، ۴۳ سال عمر کرده است. در نتیجه بسیاری از ماهیان قرمز معمولاً بیشتر از چند روز در سفره هفت سین زنده نمانده و در حقیقت به دلیل شرایط نامناسب نگهداری و معمولاً در اثر رنج ناشی از گرسنگی یا آلودگی آب جان خود را از دست داده اند.

تصور نادرست ۳

ماهی قرمز جثه کوچکی داشته و به فضای زیادی نیاز ندارد.

باید توجه داشت که میزان رشد ماهی قرمز با ابعاد محیط زندگی آن متناسب است (دلیل این امر شاید به دلیل اثرات مهارکننده استرس ناشی از محیط کوچک بر میزان رشد ماهی باشد). اندازه ماهی قرمز در هنگام بلوغ، به ۲۰ سانتی متر یا بیشتر می رسد. آنچه که در منابع علمی توصیه شده است، ظرفی با حجم ۷۶ لیتر (مثلاً با ابعاد ۴۵×۳۵×۶۰ سانتیمتر) برای یک ماهی بالغ حدوداً ۲۰ سانتیمتری و ۳۸ لیتر آب اضافه به ازای هر ماهی بالغ افزوده شده، می باشد. البته برای بسیاری از افراد تهیه چنین فضایی بسیار مشکل می نماید، ولی شاید در نظر داشتن این عدد، صرفاً بتواند مقیاسی از فضای مورد نیاز برای آسایش ماهی را در ذهن ایجاد نماید. یکی از دلایل نیاز ماهی قرمز به حجم زیاد آب، تولید مقادیر بسیار بالایی از مواد دفعی و مضر توسط این ماهی (در مقایسه با سایر ماهیان) است. تجمع مواد سمی در آب، می تواند منجر به مرگ ناگهانی ماهی گردد.

در صورت تهیه فیلترهای مخصوص آکواریوم (که در فروشگاههای لوازم آکواریومی موجود است)، کیفیت آب و شرایط زندگی ماهی به میزان زیادی بهبود می یابد. در مورد نوع فیلتر مناسب این نوع ماهی می توانید با دامپزشک مشورت نمایید.

محل نگهداری

در صورت نگهداری ماهی قرمز در تُنگ، باید آب آن هر روز عوض شود. چنانچه حجم آب محل نگهداری ماهی، ۷۶ لیتر باشد، تعویض حداقل ۲۵ درصد از حجم آب در هفته کفایت می نماید. تعویض آب موجب حذف مواد زائد (ناشی از مدفوع، باقیمانده های مواد غذایی یا مواد وارد شده از محیط اطراف، غذای خورده نشده و گیاهان در حال پوسیدگی)، آمونیاک (دفع شده از بدن ماهی)، نیتراتها و فسفاتها شده و در عین حال آب اکسیژن دار و حاوی ریز مغذی ها را در اختیار حیوان قرار می دهد.

برای تهیه آب محل زندگی ماهی، می توان از آب لوله کشی شهری استفاده نمود. پیش از جمع آوری، بهتر است به مدت یک دقیقه آب شیر جریان داشته باشد. سپس آب را در محفظه ای درباز جمع آوری نموده و برای خارج شدن کلر موجود در آن (که برای ماهی، ماده ای سمی بوده و می تواند موجب بی حالی و حتی مرگ آن شود) و هم¬دما شدن با محیط، حداقل به مدت یک شبانه¬روز درون خانه نگهداری شود.

دمای مناسب آب محل نگهداری ماهی قرمز معادل ۲۲-۲۰ درجه سانتیگراد بوده و درجه حرارت بالای ۲۵ درجه می تواند برای ماهی قرمز بسیار آسیب زننده باشد. اغلب ماهیان (بویژه ماهی قرمز) به تغییرات دمای آب بسیار آسیب پذیر بوده و دچار اضطراب و ناراحتی می شوند. ماهی قرمز تمایل زیادی به خوردن گیاهان معمول آکواریومی دارد و مثلاً قرار دادن گیاه کابومبا  در آب، منبع تغذیه ای خوبی برای این ماهی ایجاد خواهد نمود! استفاده از گیاه سرخس Java (که گیاهی مقاوم است) برای تزئین محل زندگی ماهی قرمز بسیار مناسب بوده و ماهی نیز از آن لذت می برد، ولی کمتر ممکن است قادر به خوردن آن باشد.

استفاده از تکه های سنگ که با آب شیر به خوبی شسته شده اند (دقت شود که در صورت استفاده از مواد شوینده برای شستن ظرف، مواد و وسایل در تماس با ماهی، حتماً ماده شوینده با آب فراوان کاملاً زدوده شود؛ در غیر اینصورت خطر مسمومیت و مرگ ماهی وجود دارد) و ابزارهای چوبی به منظور ایجاد فضایی برای مخفی شدن و استراحت ماهی امری بسیار ضروری است؛ چرا که بسیاری از ماهیان فقط در پناهگاه خود آرامش داشته و به خواب می روند و در غیر اینصورت دائماً به دلیل ترس از محیط اطراف، بیدار و مضطرب خواهند بود. همچنین افزودن سنگ و گیاهان مناسب به محیط زندگی ماهی، به حذف نیترات از آب کمک نموده و برای ماهی نیز سرگرم کننده است.

ماهی قرمز به بیرون پریدن از آب علاقه مند است. برای جلوگیری از بیرون افتادن آن، لازم است سرپوشی بر روی ظرف قرار داده شود.

معمولاً از ماهی قرمز به تنهایی یا همراه با ماهیان هم گونه خود در یک محل نگهداری می شود. نگهداری انفرادی از ماهی قرمز مشکلی برای آن ایجاد ننموده، با اینحال در صورت وجود ماهی دیگر ممکن است فعالیت و جنب و جوش آنها بیشتر شود.

تغذیه ماهی قرمز

ماهی قرمز همه چیز خوار است؛ به این معنی که برای رشد و سالم بودن هم به غذاهای گیاهی و هم به غذاهای جانوری نیاز دارد. یک حقیقت بسیار مهم در مورد ماهی قرمز این است که این حیوان تا زمانی که غذا در اختیار داشته باشد، فارغ از اینکه گرسنه باشد یا نه، تغذیه می نماید. در طبیعت، ماهی قرمز همواره در جستجوی غذا بوده و نهایتاً مقدار انرژی مصرف شده برای این امر با غذای مختصری که هر از چند گاهی یافته می شود، تقریباً برابری می کند. لیکن در آکواریوم وضعیت متفاوت است. ماهی بدون صرف انرژی چندانی، ممکن است به مقادیر زیاد غذا دسترسی یابد. این حالت می تواند در مواردی خطرناک باشد. مسیر گوارشی به حدی از غذا پر می شود که روده ها پاره شده و موجب مرگ ماهی می گردند. همچنین غذای زیاد منجر به تولید مقادیر بیشتر مواد زائد و مدفوع شده، که آب محل نگهداری ماهی را آلوده می نماید. میزان غذای داده شده به ماهی قرمز در هر وعده باید در حدی باشد که بتواند تمام آن را ظرف ۴-۳ دقیقه مصرف نماید. به این ترتیب تعداد دفعات غذادهی باید حداکثر ۳ بار در روز باشد. یکی از روشهای اطمینان از صحت تغذیه ماهی قرمز، بررسی مدفوع آن است. رشته مدفوع ماهی باید کوتاه و کمی حجیم بوده، به رنگ غذای مصرف شده باشد. رشته های طویل مدفوع که در هنگام شنا، شبیه دم به ماهی متصل هستند، نشانه تغذیه بیش از حد است. در صورت بزرگ بودن اندازه ذرات غذایی، ماهی در مدت فوق قادر به تغذیه به میزان مناسبی نمی باشد.

بنابراین وعده های غذایی کوچک ولی به دفعات متعدد در روز، بهترین شیوه تغذیه ماهی قرمز است. انواع تجاری غذاهای ماهی قرمز در بازار موجود است که در صورت استفاده صحیح، نیازهای اولیه این حیوان را برآورده نموده و رشد آن را سرعت می بخشد. در هنگام انتخاب غذا باید دقت نمود که غذای ماهیان آبهای گرم (ماهیان گرم¬آبی) برای ماهی قرمز مناسب نمی باشد. در صورتیکه ماهی قرمز در یک زمان مقدار زیادی غذای خشک را مصرف کند، ممکن است دچار نفخ شدید شود. خیساندن غذاهای خشک پیش از ارائه به ماهی، می تواند از بروز این امر جلوگیری نماید. استفاده از سبزیجات برگ دار تازه، اسفناج، گیاهان زنده، زرده تخم مرغ آب پز شده، کرم خاکی و میگوی ریز شده، نیز به رفع نیازهای تغذیه ای این حیوان کمک می نماید. در صورت بروز مشکلات گوارشی، لازم است که سریعاً غذادهی به ماهی متوقف شده و پس از رفع معضل، مجدداً تغذیه به حالت عادی برگردانده شود. از نشانه های سلامتی ماهی قرمز، تلألو رنگ فلسهای آن، درخشش چشمها، جنب و جوش زیاد و هوشیار بودن نسبت به محیط اطراف (عکس العمل مناسب به تحریکات محیطی)، داشتن تعادل در هنگام شنا کردن و غالباً شنا در قسمت میانی آب (نه در کف آب و نه در سطح آن) می باشد.

 

وضعیت نور محیط

ماهی قرمز برای سالم ماندن به دوره های نوری شب و روز نیاز دارد. در هنگام روز، نور طبیعی پنجره از نورهای مصنوعی (نظیر لامپ فلورسنت یا رشته ای) بسیار بهتر است. باید توجه داشت که از تابش طولانی مدت آفتاب به ماهی جلوگیری شود (مثلاً با قرار دادن شیء یا گیاهی برای مخفی شدن در سایه آن)؛ چراکه این امر می توان به بروز زخمهای آفتاب سوختگی شدید در حیوان منجر شود. روشنایی به مدت ۱۰ ساعت در روز برای ماهی کافی است. در صورتیکه نور طبیعی در دسترس نیست، تأمین نور (ترجیحاً فلورسنت) از ضروریات می باشد.

آنچه که در اینجا آورده شد، تنها نکات مختصری درباره شیوه نگهداری و نیازهای ماهی قرمز بود. برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید به کتابهای بسیار زیادی که در رابطه با نگهداری از ماهیان سردآبی گردآوری شده اند، یا سایتهای اینترنتی مراجعه نموده یا با دامپزشک مرتبط با امور آبزیان مشاوره نمایید.
با آرزوی زندگی و شادی؛ نه¬تنها برای خود، بلکه برای تمام جانداران…

گردآوری: دکتر سیاوش احمدی نوربخش

ده نما از گلدفيش شهابي يا دنباله‌دار

شهابي سفيد نقره‌اي

شهابي سياه

بچه گلدفيش شهابي

شهابي شابونكين

 

گلدفيش دمكين يا چشم تلسكوپي

خصوصيات دمكين يا گلدفيش چشم تلسكوپي

خلق و خو:                 جمع‌گرا

خانواده:                     كپور Cyprinidae

گونه:                          كاراسيوس اوراتوس Carassius Auratus 

بومي:                        آسيا

رژيم غذايي:               همه ‌چيز خوار

تغذيه:                        ساچمه‌اي و پولكي

اندازه نوع بالغ:           تا ۸ اينچ (۲۰ سانتي متر) رشد مي‌كند

دماي محيط زيست:    65 تا 78 درجه فارنهايت (18 تا 25 درجه سانتي‌گراد)

پ هاش محيط:           ۵/۶ - ۵/۷

مراقبت:                     متوسط

محيط زيست:             آب تازه 

اسامي ديگر:             دمكين Demekin، چشم كروي Globe Eye، چشم اژدهايي Dragon Eye

 

گلدفيش چشم تلسكوپي يا چشم حبابي از همه نظر شبيه يك ماهي كوچولي دم بادبزني است با اين تفاوت كه چشم‌هاي وغ زده اي دارد كه از دو طرف بدنش بيرون زده اند.

چشم تلسكوپي معمولا فلس هاي براق صدفي يا متاليك دارد و در طيف‌هاي رنگي مختلفي از جمله قرمز و سياه و حتي كاليكو ديده مي‌شود.

نكته مهم:

• ماهي چشم تلسكوپي همان اندازه كه چشم‌هاي بي‌نظير و جذابي دارد، به همان اندازه هم بينايي ضعيف و آسيب پذيري دارد بنابراين بايد با ماهي‌هايي از خانواده گلدفيش نگهداري شود كه آرام باشند و تحرك زيادي نداشته باشند.
• همچنين بايد آن‌ها را در آكواريومي امن نگهداري كنيد كه پاكيزه و عاري از اشياي تزئيني نوك تيز و خطرناك باشد تا آسيبي به چشم‌هاي حساس اين ماهي وارد نشود.

چشم تلسكوپي در شرايط سالم و ايده آل مي‌تواند چهار تا هشت اينچ - ده تا بيست سانتي متر - رشد كند و تا ده سال يا بيشتر به زندگي خود ادامه دهد.

 

 

پیشینه هزاران ساله ماهی قرمز در ایران

پیشینه آشنایی ایرانیان با ماهی قرمز

شاهین سپنتا

منتشر شده در ۲۵ اسفند ۱۳۸۹ - سايت ايران نامه

لينك به منبع اصلي

 

چند سال است که در آستانه نوروز برخی از افراد در ستیز با آیین‌های شاد نوروزی، خواستار برپانشدن جشن چهارشنبه سوری، و برچیدن سفره هفت‌سین و حذف سبزه و ماهی قرمز سفره هفت‌سین و خرافه خواندن «سیزده‌به‌در» هستند و برای دست‌یابی به این خواسته‌ها از انتشار هرگونه خبر جعلی یا گزارش نادرست نیز فروگذار نمی‌کنند. اینان در ستیز با ماهی قرمز، یک سال احتمال بیماریزا بودن ماهی قرمز و سال دیگر جوان بودن این سنت و سال بعد وارداتی بودن آن از چین را مطرح کردند که همه این موارد از سوی پژوهشگران و صاحب‌نظران کاملا رد شده است. چنان که گفته شد یکی از این اظهارنظرهای اشتباه، عدم سابقه تاریخی آشنایی ایرانیان با ماهی قرمز و ورود این گونه جانوری در صد سال پیش از چین به ایران است. اما بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که ایرانیان بیش از 2500 سال پیش با ماهی قرمز آشنایی داشته‌اند.  ماهی قرمز (/ زرماهی، طلا‌ماهی، ماهی سرخ، ماهی طلایی، ماهی گلی، ماهی حوض) یا Gold fish  با نام علمیCarassius auratus auratus  گونه‌ای ماهی از سردهٔ  کپورچه‌هاست. گرچه این کپورچه‌های زیبا را در زبان فارسی «ماهی قرمز» و در زبان انگلیسی «گلدفیش» یا «‌طلاماهی» می‌نامند، اما به رنگ‌های گوناگونی همچون طلایی، قرمز نارنجی، نقره‌ای، خاکستری، قهوه‌ای و سفید و سیاه در فرم‌ها و اندازه‌‌های متنوع پرورش داده شده‌اند که بیشتر جنبه تزئینی دارند.

              

                                     ماهی قرمز یا گلد فیش در رنگ‌های متنوع

در فلات تشنه ایران، هنرمندان آرزوی آب و تقدس آب را با نماد ماهی بر کوزه‌ها نقش بستند، نقشی که یادآور برکت و روزی است. افزون بر این، نزد ایرانیان،‌ آب، باد، خاک، و آتش چهار عنصر مقدس هستند و ماهی در نقش نماد آب با ایزد بانوی آب‌ها «آناهیتا» همراه می‌شود و به عنوان مظهری از برکت و باروری نقشی مقدس می‌یابد و در جایی دیگر، دو ماهی کَر (kara) یا اَرَز (araz)نقش نگاهبان ریشه‌های درخت زندگی را که در درون آب ریشه دوانده است، بازی می‌کنند. به این‌سان نقوش ماهی علاوه بر نقش تزیینی، سرور آفریدگان آبزی و نمادی از ژرف نگری و تیزبینی بوده و در جای جای ایران زمین و در دوره‌های مختلف بر اشیای گوناگون نقش می‌شوند.

آثار تاریخی به دست آمده در مرزهای پهناور ایران فرهنگی که امروز در موزه‌های بزرگ جهان نگهداری می‌شوند، نشان می‌دهند که مردمان ساکن در فلات ایران هزاران سال است که با گونه‌های مختلف ماهی به ویژه ماهی قرمز آشنایی داشته‌اند و بر خلاف تصور رایج، به احتمال زیاد این ماهیان از ایران به چین رفته‌اند و در آنجا مورد بازپروری و به‌گزینی قرار گرفته‌اند. از میان صدها اثر تاریخی به دست آمده، در این یادداشت برخی از مهمترین نمونه های یافت شده معرفی می‌شوند.

تندیسک ماهی قرمز در دوره هخامنشی:

یکی از این نمونه‌ها، تندیسک ماهی قرمز مربوط به دوران هخامنشی است. این تندیسک طلایی یکی از اشیاء «گنجینه آمودریا» است که از محوطه باستانی «تخت قباد» به دست آمده است. گنجینه آمودریا (Oxus Treasure) شامل بیش از 170 مورد از اشیاء ارزشمند متعلق به دوران هخامنشیان است که در حال حاضر در «موزه بریتانیا» و همچنین «موزه ویکتوریا و آلبرت» نگهداری می‌شود. اشیاء این گنجینه بیشتر طلا و نقره هستند و به سده‌های پنجم تا چهارم پیش از میلاد مربوط می‌شوند. اشیا و سکه‌های طلا و نقره گنجینه آمودریا (/ رود جیحون) مهم‌ترین دفینه آثار فلزی کشف شده از دوران هخامنشیان است که حدود سال های 1877 و 1880 میلادی نزدیک محل تخت کواد (قباد) به دست آمده است. «تخت کواد» با ویرانه‌هایی در حدود یک کیلومتر مربع، در واقع یکی از دو قلعه نظامی مهم در ساحل شمالی آمودریا (رود بزرگی که از کوه‌های پامیر سرچشمه گرفته و به دریای آرال می‌ریزد) بوده که در آن زمان بخشی از شاهنشاهی پهناور هخامنشی به شمار می‌رفته است. به نظر می‌رسد که این دفینه در میانه سده چهارم پیش از میلاد دفن شده است.

گنجینه آمودریا، توسط سه تاجر اهل بخارا، از اهالی روستایی در محل خریداری شده و پس از رهایی از دست راهزنان، در «راولپندی» فروخته شد. ولی ژنرال «سر الکساندر کانینگهام» مدیر کل هیات احیاء آثار باستانی هندوستان، قسمتی از آنها را از دست سوداگران خارج نمود و به «سر اوگاستس ولاستون فرانکس» فروخت، او در سال 1897 میلادی و هنگام مرگ آنها را به موزه ملی بریتانیا اهدا کرد.

نمونه یاد شده، تندیسک ماهی قرمز یا (Gold fish) از جنس طلاست. این ماهی با 2/24 سانتی‌متر طول و ۳۷۰ گرم وزن، از جنس طلا ساخته شده و فلس‌ها و باله‌های آن با ظرافت طراحی شده و به وضوح قابل مشاهده است. در دهان این ماهی یک روزنه است و درون آن به صورت یک مجرا یا لوله توخالی است که احتمالا به عنوان لوله عطر یا روغن کاربرد داشته است و احتمالا با یک چوب‌پنبه و یا دری متصل به یک حلقه بسته می‌شده است و به عنوان یک آویز زینتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. مجسمه زرین ماهی قرمز موزه بریتانیا در سال 2004 از سوی این موزه در نمایشگاهی با موضوع  «نوروز و هفت سین» به نمایش گذاشته شد. 

      

   

   

تندیسک ماهی قرمز به سبک ایلامی:

نمونه دیگر، تندیسک نقره‌ای به سبک ایلامی (/ عیلامی) متعلق به سال‌های 600 تا 900 پیش از میلاد است که نشان می‌دهد ایلامی‌ها نیز با «Gold fish» آشنایی داشته‌اند. ماهی در هنر ایلامی نمادی از آب و خدای آب و گاه نشانی از نزدیکی به آب می باشد و در هر صورت ارتباطی با آب و دریا دارد. در مورد این مجسمه می‌توان احتمال داد که با ائا (Ea) یکی از خدایان سومریان در بین‌النهرین یا میان‌رودان که خدای دریاها و آب‌ها می باشد رابطه دارد چون آب سمبل خدای ائا می‌باشد این سمبل متشکل از چند ردیف جریان آب موج‌دار است و اغلب در موج‌های آب تعدادی ماهی دیده می‌شود. ارتباط بین ایلام و بین النهرین باعث تبلور اعتقادات بین‌النهرین در هنر ایلام می باشد و بر این اساس خدای دریاها و آب ها در بین النهرین که یکی از سمبل های آن ماهی می باشد در نقش برجسته های ایلام یافت شده است. 

                                        

                                                      ائا خدای میان‌رودان

 عیلامی‌ها یا ایلامیان یکی از اقوام ساکن در سرزمین ایران بودند که از ۳۲۰۰ سال پیش از میلاد تا ۶۴۰ پیش از میلاد، بر بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی فلات ایران حکومت می‌کردند. تمدن ایلام یکی از قدیمی‌ترین و نخستین تمدن‌های جهان است. بر اساس بخش‌بندی جغرافیایی امروز، ایلام باستان سرزمین‌های خوزستان، فارس، کردستان، ایلام و بخش‌هایی از استان‌های بوشهر، استان کرمان، لرستان، استان چهارمحال و بختیاری، و کرمانشاه و در دوران‌هایی تا جنوب دریاچه ارومیه را شامل می‌شد.

 این تندیسک نقره‌ای ماهی قرمز در «گالری برکات» نگهداری می‌شود. گالری برکات با مدیریت «فایض برکات» که شعبه‌ای در محله «می‌فر» در مرکز شهر لندن و شعبه دیگری در «بورلی هیلز» در« لس آنجلس» دارد، به خانواده‌ یهودی هنر‌دوستی به نام «برکات» تعلق دارد که پنج نسل است به جمع آوری و داد و ستد عتیقه و آثار تاریخی اشتغال دارند و این گالری را 100 سال پیش در بیت المقدس تأسیس کردند.  

       

       

چنان که گفته شد، اهمیت تندیسک‌های زیبای این ماهی‌های کوچک، زیر نفوذ باور به خدای بزرگ میان‌رودان، «ائا» می‌باشد که آن را  خدای عقل و خرد، خدای دریاها و آب‌ها و خدای خیر و شر دانسته اند. پگانیست‌ها نیز ماهی را نماد الهه « مادر طبیعت» و نشانه باروری و زایش می دانستند. در دوره‌های بعد نیز که مسیحیت گسترش یافت، این باورهای کهن به مسیحیت منتقل شد و زمانی که هنوز صلیب به عنوان نشان مسیحی متداول نشده بود، در باور مسیحیان، ماهی نماد برکت، ایمان‌داری، رستگاری، و عروج عیسی بود و به عنوان نشان یک فرد مسیحی به کار می رفت و هنوز نیز متداول است.

نقش ماهی بر ظروف فلزی ساسانی:

نمونه‌های دیگری از نقش ماهی بر آثار تاریخی ایران را می‌توان بر ظروف فلزی مربوط به دوره ساسانی دید که در آن ها ماهی یا دو ماهی به عنوان نماد زندگی در درون آب به کار نگهبانی از ریشه‌های درخت زندگی که در آب  ریشه دوانده است، مشغول هستند. ارتباط نقش شیر و گاو نیز با فلسفه نوروز قابل توجه است. 

          

بشقاب نقره قلمزنی با نقش دو ماهی در موزه آرمیتاژ در سن پترزبورگ  

 

  

نقش ماهی بر سکه‌های مسی صفوی:

نمونه‌های دیگر، نقش ماهی روی سکه‌های فلوس دوران صفوی است. که به نظر این نگارنده به آیین نوروزی «طلب سلطانی» در دوره صفوی ارتباط دارد که دراویش عجم به هنگام نوروز مقابل کاخ شاه به طلب می‌نشستند و این کار را «طلب سلطانی» می‌نامیدند.

در دوران صفوی، سکه زر به نام اشرفی و سکه نقره بیستی، محمدی، شاهی و عباسی نامیده می‌شد و سکه‌های مسی، غازی نام داشت که معمولا به آنها فلوس می‌گفتند که همان پشیز، یا  پول سیاه است. بر روی سکه های فلوس معمولاً تصاویر مختلفی از حیوانات و اشکال بروج دوازده‌گانه را نقش می‌کردند که به نظر می‌رسد فلوس‌هایی که داری نقش ماهی یا نقش گاو بر روی ماهی هستند به احتمال زیاد برای نوروز ضرب می‌شده‌اند و به آیین نوروزی «طلب سلطانی» نیز ارتباط داشته اند. همچنین به نظر می‌رسد که نقش ماهی بر روی فلوس‌های ضرب شده به هنگام نوروز، به نشانه برج حوت یا برج ماهی ( آخرین برج سال) صورت می‌گرفته است و همچنین اشاره به این باور کهن است که جهان بر شاخ گاو است، و گاو بر پشت ماهی است و به هنگام نوروز در لحظه آغازین سال، گاو زمین را از یک شاخ به شاخ دیگر می‌اندازد. در زیر تصویر یکی از فلوس‌های دوره صفوی را می بینید که در اردبیل ضرب شده است و نقش گاو را که بر روی ماهی ایستاده نشان می‌دهد: 

                             

نقش ماهی بر تبرزین دوره قاجار:

استمرار تاریخی باورهای کهنی که بر بنیان آن‌ها ماهی نماد «آگاهی و معرفت» است را تا دوران قاجار و بر سنگ نگاره‌هایی در خانه تاریخی حسین‌پناه در اصفهان متعلق به دوره فتحعلی شاه قاجار می‌توان دید.  در دو سنگ نگاره که در حیاط این خانه نقش شده است، تصویر دو درویش پرسه‌گرد دوده عجم را می توان دید که بر روی تبرزین هر دوی آن‌ها نقش ماهی به عنوان نماد آگاهی و معرفت دیده می‌شود با این تفاوت که در سنگ نگاره سمت چپ، سر ماهی روی به بالا و در سنگ نگاره سمت راست، سر ماهی روی به پایین است. از آنجا که صوفیان، عارف کامل را به مناسبت این که در «بحر معرفت» مستغرق است، «ماهی» می نامند و غیر عارف کامل را به لفظ «جز ماهی»  یاد می‌کنند، به نظر می‌رسد که نقش سمت چپ متعلق به درویشی است که در رتبه بالای خاکساری یا ماهی یا عارف کامل یا گل سپردگی قرار دارد و سنگ نگاره سمت راست مربوط به درویشی است که در مرحله پایین پیاله یا «جز ماهی» قرار دارد.  

                               

              

                              

         

سابقه بی مهری با دیگر حیوانات:

البته بی مهری با گونه‌های مختلف جانوری به عنوان گنجینه‌های ارزشمند ژنتیکی در ایران با ماهی قرمز آغاز نشده و سابقه دارد. چنانکه امروز دیگر کمتر نامی از اسب ایرانی یا گربه ایرانی یا سگ ایرانی در میان است و مردم دیگر ملت‌ها این جانوران ارزشمند را از خانه اصلی‌شان در ایران بیرون برده‌اند و با پرورش، آن ها را به نام خود کرده اند.

اسب ایرانی (Persian Horse) که در منطقه کوه های زاگرس پرورش یافته بود از غرب ایران به میان رودان و سپس عربستان و دیگر کشورهای عربی برده شد و به خاطر بی‌توجهی ایرانیان به نام اسب عرب معروف شد.

 اسبچه ایرانی یا اسبچه کاسپیان ( (Caspian Horse‏ که اسب کوچک کرانه‌های دریای مازنداران است و با پیشینه‌ای نزدیک به سه هزار سال پیش از میلاد مسیح، نیای بسیاری از اسبان جهان است و در بسیاری از سنگ نگاره‌های تاریخی ایران نقش شده است، تنها نزدیک به چهار دهه است که مورد شناسایی قرار گرفته است و به خاطر بی‌توجهی ایرانیان به نام قوم مهاجم خزر «اسبچه خزر» نام نهاده شده است. 

گربه ایرانی یا (Persian Cat) که یکی از کهن‌ترین و مشهورترین نژادهای مو بلند گربه است و در همه جای دنیا به نام خاستگاه‌اش ایران شناخته می‌شود در سال ۱۶۲۰ میلادی توسط «پیترو دلا واله» به ایتالیا و فرانسه و پس از آن به انگلستان برده شد و امروز در ایران مورد بی مهری قرار گرفته است و کمتر دیده می‌شود.

سگ ایرانی یا سگ سالوکی (SALUKI) که یکی از اصیل ترین نژادهای سگ ایرانی در جهان است به خاطر بی‌توجهی ایرانیان به اهمیت سگ در دوره پس از اسلام، در دیگر کشورها پرورش داده می‌شود و در ایران مورد بی‌مهری قرار می‌گیرد.

و اما این بی‌مهری با گونه‌های ارزشمند جانوری که از دیرباز در ایران پروش یافته اند و از اینجا به همه جای جهان رفته‌اند، همچنان ادامه دارد و امروز با ماهی قرمز که یکی از جذابیت‌های آیین‌های نوروزی به شمار می‌رود، در ستیز هستیم و چنین می‌کنیم.

 

سپاس‌گزاری:

از همه دوستانی که در انجام این پژوهش یاری رسان بودند به ویژه از آقایان دکتر ابوالقاسم دادور، دکتر مهران ملک، مهندس یاغش کاظمی و مهندس مهدی رازانی سپاس‌گزاری می‌نمایم.

خاستگاهان:

1- فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، دکتر محمد جعفر یاحقی، انتشارات سروش، تهران، 1369 خورشیدی.

2- فرهنگ اساطیر ایرانی بر پایه متون پهلوی، خسرو قلی زاده، نشر کتاب پارسه، تهران، 1387 خورشیدی.

3-درآمدی بر اسطوره‌ها و نمادهای ایران و هند در عهد باستان، دکتر ابوالقاسم دادور، الهام منصوری، ناشر: دانشگاه الزهرا، تهران،  1385 خورشیدی.

4- سکه‌های دوره صفویه، فرزانه قائینی، ناشر: پازینه، تهران، 1388 خورشیدی.

5- سمبل‌های خدایان بین‌النهرین از دوره اور سوم تا آشور نو و رابطه آن با سمبل‌های عیلام، ابوالقاسم دادور، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، 1379خورشیدی.

6- تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز، یحیی. ذکاء. مجله هنر و مردم دوره 3-4، شماره 31 ، اردیبهشت ماه 1344 خورشیدی.

7- نوروز جشن نوزایی آفرینش، علی بلوکباشی، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران، 1380 خورشیدی.

8- نقش ماهی بر سفالینه‌های پیش از تاریخ ایران، دکتر مهران ملک، فصلنامه تخصصی سفال و سرامیک، شماره 1.

9- نگاه اسطوره‌ای بر نقش ماهی در ایران پیش از اسلام، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، سمیرا جوادپور، آذرماه1382 خورشیدی.

10- تاریخ ایران باستان به روایت موزه بریتانیا، جان کورتیس، ترجمه آذر بصیر، ناشر: امیرکبیر، ۱۳۸۵ خورشیدی. 

http://en.wikipedia.org 

http://www.musclecars.net 

http://www.britishmuseum.org

   http://barakatmuseum.com

دسته‌بندي انواع ماهي كوي

ژاپني‌ها اين نوع ماهي را بر اساس رنگ‌بندي، نقش و نگارهاي روي پوست و تركيب رنگ‌ها نامگذاري كرده اند كه به اين ترتيب در سيزده يا چهارده دسته بزرگ قرار مي‌گيرند:

• كوهاكو - سفيد متاليك با لكه‌هاي قرمز روشن
• اسنيك - پوست ماري
• بكو - به رنگ متاليك سفيد، زرد يا قرمز با خال‌هاي سياه
• كورومو - داراي فلس‌هاي با لبه‌هاي سياه يا آبي
• اوتسوريمونو - سياه با خال‌هاي سفيد، زرد يا قرمز
• تانچو - يا تكخال: ماهي كوي با يك لكه مشخص قرمز روي پيشاني
• گوشيكي - كوي با خال‌ها يا تاچ‌هاي رنگي آبي، قهوه‌اي، سفيد و قرمز
• شوآ - كوي سياه با خال‌هاي سفيد و قرمز
• آساگي - كوي با شكم قرمز و رويه آبي
• هيكاري‌موجي - تكرنگ متاليك
• هيكاري‌اوتسوري - تكرنگ متاليك با تاچ‌هاي رنگي
• هيكاري‌مويو- متاليك تكرنگ يا دورنگ با خال‌هاي رنگي
• كاواري‌مونو - اين دسته از كوي‌ها تركيب‌هاي رنگي‌اند كه در هيچ دسته‌اي به طور كامل جا نمي‌گيرند و خواصي از هركدام را دارند.

در پست‌هاي بعدي هركدام از انواع كوي را بهتر معرفي مي‌كنم.

 

 

ده عكس از ماهي كوي

 

۱.

۲.

۳.

۴.

۵.

۶.

۷.

۸.

۹.

۱۰.

 

پلانتاريوم چيست؟

اين مطلب را من ننوشته‌ام، از آكواريوم فروشي دنياي حيوانات گرفتم.

اما چون مطلب خوب و زبان ساده‌اي دارد اينجا مي‌گذارمش

انسان مدرن جهت رهايي هرچند كوتاه از تنش‌هاي زندگي به هم‌زيستي با گياهان، حيوانات و ديگر نمادهاي طبيعت رو آورده است كه با تماشاي آنها احساس آرامش پيدا مي‌كند. اين آرامش تاثيرات مثبتي در جلوگيري از بروز ناهنجاري رواني در اجتماع و محيط خانواده دارد.

ايرانيان باستان وجود آب را منبع وفور نعمت مي‌دانستند و در معماري سنتي حوض آب جزء جدانشدني خانه‌هاي قديمي و به اعتقاد ايشان منشا روشنايي و پاكي بوده است.

يافته‌هاي روان‌شناسي جديد هم كه تماشاي آب را در حفظ تمركز، شادابي و ايجاد احساس خوب تاثيرگذار مي‌داند، مويد نكته فوق است.

ساخت باغچه و آب‌نما در محل ورودي ساختمان شركت‌هاي بزرگ و تعبيه آكواريوم به جاي آينه در مير توالت در كشورهاي پيشرفته به اين دليل است كه انسان با تماشاي يك صحنه چشم‌نواز صبح خوبي را شروع مي‌كند و با به خاطر سپردن و يادآوري آن در طول روز همواره احساس خوبي خواهد داشت.

پلانتاريوم

(پلانت + آكواريوم) يا همان آكواريومي كه با گياه تزئين شده نمونه كاملي است از يك اكوسيستم طبيعي براي علاقه‌مندان به طبيعت كه مي‌خواهند از تركيب شگفت‌انگيز گياهان و ماهي‌هاي ظريف و زيبا و نعمت آرام بخش آب (منشا آفرينش) برخوردار باشند.

نگهداري از پلانتاريوم بسيار ساده است و مانند حيوانات خانگي آلودگي، بيماري و سر و صدا به محيط منتقل نمي‌كند.

پلانتاريوم دكوراتيو بوده و با وجود قيمت نازل مي‌توان آن را به عنوان گل سرسبد دكوراسيون به شمار آورد.

 

فتوسنتز

فتوسنتز پروسه اي است كه به وسيله گياهان و با مصرف دي اكسيد كربن و مواد مغذي موجود در آب و كمك انرژي نوراني، توليد گلوكز و اكسيژن را به همراه دارد. اين پروسه در فرمول زير نشان داده شده است:

 6CO2 + 6H2O + sunshine =  C6H12O6 + 6O2

بنابراين در طول روز گياهان دي اكسيد كربن توليد شده توسط ماهي‌ها را مصرف مي‌كنند و اكسيژن و انرژي توليد مي‌كنند. اكسيژن براي تنفس ماهي مصرف مي‌شود. در طول شب، كه نور خورشيد يا نور مصنوعي براي گياه وجود ندارد فتوسنتز صورت نمي‌گيرد بنابراين گياهان به تنفس و مصرف انرژي روي مي‌آورند. پس گياهان اكسيژن را مي‌گيرند و دي اكسيد كربن توليد مي‌كنند. اما در طول اين مدت ماهي‌ها تحرك كمتري دارند و بنابراين اكسيژن كمتري نياز دارند.

نقش گياهان در يك اكوسيستم آبي ايجاد توازن است. علاوه بر اين، وجود پوشش گياهي به عنوان سايه‌بان، پناهگاه، مخفيگاه و زايشگاه طبيعي پراهميت است.

اين نكته را هم من اضافه كنم كه در مورد گلدفيش‌ها، گياهان يك منبع غني و لذيذ غذايي به حساب مي‌ايند و علاوه بر ايجاد تنوع در رژيم غذايي شان، سيستم هاضمه آن‌ها را تقويت مي‌كنند. البته اين مسئله به معني آن است كه پلانتاريوم شما دايما از جانب ماهي قرمزها مورد حمله قرار مي‌گيرد و با خورده شدن برگ‌هاي گياهان، ناچاريد هرچندوقت يك بار اكوسيستم گياهي آكواريوم را ترميم يا با گياهان تازه جايگزين كنيد.

• در يك آكواپلانتاريوم ، ماهيان از گياهان هم تغذيه مي‌كنند و به خاطر اين كه غذاي كمتري از بيرون آكواريوم وارد مي‌شود، شرايط شيميايي آب مثا مقدار نيتريت و نيترات‌ها ثابت مانده و اين مساله تاثير به سزايي در حفظ كيفيت آب و به‌تبع آن رشد سريع، سالم ماندن، رنگ گرفتن و تخم ريزي ماهي دارد.
• فضولات ماهي توسط ريشه گياهان جذب و به عنوان كود استفاده مي‌شود كه اين چرخه در حفظ كيفيت شيميايي آب و رشد گياهان تاثيرگذار است. علاوه بر اين، آب اكواريوم هميشه زلال مي‌ماند و نيازي به رسيدگي و نظافت ندارد.
• به دليل استفاده گياهان از گاز دي اكسيد كربن حاصل از تنفس ماهي‌ها و تبديل آن به گاز اكسيژن، سم دي اكسيد كربن از بين رفته و با وجود اين چرخه پلانتاريوم ديگر نيازي به پمپ هوا نيست و در صورت نبودن برق نيز اين اكوسيستم به حيات خود ادامه مي‌دهد.
• به دليل تغذيه ماهي‌ها از گياهان شما مي‌توانيد با خيال راحت مسافرت كنيد.
• گياهان موجود از تنوع بالايي برخوردارند و به همين خاطر شما حق انتخاب زيادي در مورد چيدمان دكوراسيون طبيعي خدو داريد. در ضمن گياهان موجود رشد كرده و مي‌توانيد آن‌ها را به شكل دلخواه كوتاه كنيد.
• گياهان تاثير زيادي در بروز رنگ‌هاي پنهان ماهي‌ها مي‌گذارند و دليل اين كه مخفيگاه مناسبي براي فرار ماهي‌هاي ضعيف‌تر از دست ماهي‌هاي قوي‌تر هستند، باله‌هاي ماهي آسيب نديده و فرم طبيعي و خاص خود را پيدا مي‌كند.
• گياهان در كاهش استرس ماهي‌ها و بالتبع كاهش مرگ و مير آن‌ها و نشان دادن رنگ ماهي دخالت دارند و مكان امني را جهت تخم ريزي ماهي‌ها و اختفاي بچه ماهي‌ها فراهم مي‌كنند.

اينجا مي‌توانيد تصاويري از يك پلانتاريوم را تماشا كنيد

 

تعويض آب ماهي

 

چگونه آب تنگ يا آكواريوم ماهي‌ها را عوض كنم؟

عوض كردن آب تنگ ماهي يكي از سخت‌ترين كارهاي دنياست وقتي اين كار را بلد نباشي و نداني چه‌طور آب را عوضي كه ماهي‌ها نترسند و نگران نشوند، مخصوصا در مورد ماهي قرمز شكمو كه فضولات زيادي توليد مي‌كند و ما بايد سعي كنيم اين فضولات را هرچه زودتر از محيط زندگي اش خارج كنيم. اما چطور؟

• موقع خريدن گلدفيش يادتان باشد كه از اين به بعد شما مسوول بهداشت و عوض كردن به موقع آب ماهي‌هايتان هستيد و در اين باره كوتاهي نكنيد. عوض نكردن به موقع آب دليل اصلي بسياري از بيماري‌ها و مرگ و مير ماهي گلي‌هاست.
• از طرف ديگر با عوض كردن مرتب و مداوم آب، خواهيد ديد كه ماهي‌هاي سالم تان مثل يك حيوان دوست داشتني خانگي به شما عادت مي‌كنند و مي‌توانند مدت زيادي در كنار شما زندگي سالمي داشته باشند و شما را شاد كنند.

تعويض روزانه

من ترجيح مي‌دهم آب ماهي‌هايم را هر روز عوض كنم بدون اين كه بترسانمشان يا خودم خيلي اذيت بشوم. به طوري كه هر روز صبح بعد از غذا دادن به ماهي‌ها با ظرف مشخصي كه حجمي حدود ده درصد ۱۰٪ كل آكواريوم دارد، آب آلوده آكواريوم را برمي‌دارم و جايش به همان مقدار آب تميز مي ريزم. اين كار اگر هر روز انجام شود باعث مي شود تا در دراز مدت ماهي احساس نشاط و سلامت خود را روزانه حفظ كنند.

براي اين كار كافي است ظرفي انتخاب كنيد كه حدود ده درصد اكواريم/تنگ/ يا سطل نگهداري ماهي شما باشد و هر روز همان مقدار آب مانده در تنگ يا آكواريوم را با آب تازه و تميز عوض كنيد.

تعويض هفتگي

بايد آب آكواريوم ماهي‌را منظم و مداوم عوض كرد. اين يك اصل كلي است. يعني منتظر نمانيد تا آب ماهي‌ها كثيف و كدر و آلوده شود چون آن وقت براي عوض كردن آب خيلي دير است.

بهترين راه براي تعويض منظم آب هر هفته يا هر دو هفته يك بار است - اين بستگي به تعداد ماهي‌ها و حجم تنگ آن‌ها دارد و هرچه فضا كوچكتر و تعداد ماهي‌ها بيشتر باشد بايد در فاصله‌اهي زماني كمتري آب آن‌ها را تعويض كرد. به اين ترتيب، هر هفته يا دو هفته يك بار بايد حدود نصف آب ماهي‌ها را با آب تازه عوض كنيد.

 

• چرا نصف آب؟ چرا همه آب را خالي نكنم؟

عوض كردن همه آب تنها وقتي امكان پذير است كه شما ماهي‌ها را از تنگ يا آكواريوم خارج كرده باشد اما اين كار اصلا توصيه نمي‌شود چون ماهي‌ها را شديدا مي‌ترساند و جابه‌جايي ممكن است به باله‌ها و بدنه ماهي‌ها صدمات زيادي بزند. به علاوه با تغيير ناگهاني دماي آب ممكن است ماهي‌هاي شما سنكوب كنند و بميرند. براي اين كه كمترين استرس را به ماهي‌ها وارد كنيم و آن‌ها كمتر متوجه اين تغيير بشوند، بهتر است كه تنها ٪۵۰ آب را عوض كنيم.

 

راحت‌ترين راه براي تعويض آب، سيفون كردن است. در اين روش با استفاده از يك قطعه شلنگ معمولي يا شلنگ مخصوص سيفون كردن آكواريوم كه يك سر آن ته آكواريوم و سر ديگرش در ته يك سطل قرار گرفته مي‌توانيد با استفاده از قانون اختلاف سطح خيلي راحت آب آكواريوم و انباشته‌هاي ته آن را خالي كنيد.

در اين روش بايد كمي يك سر شلنگ را بمكيد تا آب وارد آن شده و جريان پيدا كند. مواظب باشيد آب آلوده را نخوريد!

 

 

در سيفون‌هاي مخصوص آكواريوم، معمولا مكنده‌اي ته يك سر شلنگ قرار داده اند كه مي‌تواند رسوبات را از لاي شن و ماسه‌ها  بيرون بكشد. در اين روش نيازي به مكيدن آب نيست و شما كافي است سر سيفون را در آب تكان بدهيد تا مكنده عمل كند و آب در شلنگ جريان پيدا كند.

 

 

 

 

 

چند نكته مهم

• مواظب باشيد سيفون ماهي‌ها را زخمي نكند.

• اگر ماهي‌ها موقع تعويض آب در آكواريوم هستند، هميشه آب كافي براي حركت ماهي‌ها در ته آب نگه داريد تا بتوانند با كم‌ترين استرس آب تازه را بپذيرند.

• اگر از آب تصفيه شده شير استفاده مي‌كنيد، بايد قبل از اضافه كردن آن به آكواريوم حداقل چند ساعت در فضاي باز قرار بدهيد تا كلر آن خارج شود. اين كار نه تنها باعث از بين رفتن كلر سمي آب مي‌شود، بلكه زمان كافي براي همدما شدن آب شير با دماي محيط را به شما مي‌دهد و بنابراين موقع تعويض آب، ماهي‌ها سردشان نمي‌شود و تغيير زيادي احساس نمي‌كنند.

• اگر وقت كافي براي كلرزدايي طبيعي نداريد، مي‌توانيد از مواد ضدكلر آماده در بازار براي بهبود كيفيت آب استفاده كنيد. من از  آكواسيف شركت تترا استفاده مي‌كنم. نمونه‌هاي ديگري هم در بازار ايران وجود دارد.

 

 

كنترل كيفيت آب

سعي كنيد پ هاش و مقدار نيترات موجود در آب را كنترل كنيد. اين كار شما را از كيفيت مطلوب آب مطلع مي‌كند. افزايش يا كاهش غيرعادي پ هاش آب يا افزايش نيريت‌ها و نيرات‌ها مي‌تواند براي ماهي‌ها كشنده باشد. در بازار افزودني‌هايي وجود دارد كه مقدار پ هاش و مواد شيميايي موجود در آكواريوم را تنظيم مي‌كند. البته بهترين كار براي بهبود كيفيت آب، تعويض مداوم و منظم آن است.

فيلتراسيون نامناسب، غذادادن زياد از حد يا تجمع ماهي‌ها در فضاي كوچك از مهم‌ترين عوامل كاهش كيفيت آب است.

براي كنترل كيفيت آب، بايد ۷ مورد را بررسي كنيد:

• نيترات
• نيتريت
• سختي آب : سنگين بودن آب به دليل دارا بودن املاح بيش از حد مجاز
•  كلر
• قليايي بودن
• پ هاش
• آمونياك

اگر كنترل اين موارد براي شما دشوار است، مي‌توانيد از كيت‌هاي آماده موجود در آكواريوم فروشي‌ها براي كنترل اين موارد استفاده كنيد.

 

 

ده عكس از گلدفيش چشم‌تلسكوپي

سال نو مبارك. اميدوارم امسال - كه سال نهنگ است - سالي پربركت باشد و در اين سال با آبزيان مهربان‌تر باشيم.

نوروز امسال كه فراغت بيشتري دارم سعي مي‌كنم هرروز پست تازه‌اي درباره ماهي‌ها داشته باشم و آرشيو اطلاعات ماهي گلي ها را هرچه زودتر تكميل كنم.

عيدي من به شما مجموعه عكس‌هايي از گلدفيش چشم تلسكوپي است:

۱. چشم‌تلسكوپي موچول دوست داشتني به نام "ميشي"

۲. سفيد و سياه

۳. غافلگيري

۴. يك كاليكوي چشم‌ تلسكوپي

۵. به اين ميگن يه دمكين دم پروانه اي - معروف به پاندا:

۶. و اين عروسك ناز نارنجي:

۷. و يك سياه زنگي چشم تلسكوپي

 ۸. نماي فوق‌العاده‌اي از يك چشم تلسكوپي بالغ

۹. سياه زنگي - نما از بالا

۱۰. با هم دوست باشيم

۱۰+۱